Henri Jacobs

Architecten uit de generaties 1860 en 1870 zijn vaak zonen van architecten of ingenieurs, van aannemers, schrijnwerkers, meubelmakers, decorateurs, beeldhouwers, schilders of andere bouw- of kunstaanverwante vaklui, of zonen van schoen-, kleermakers of andere middenstanders. Zelden van ambtenaren. Henri Jacobs vormt de grote uitzondering. Hij werd geboren te Sint-Joost-ten-Noode op 3 december 1864, als zoon van de hoofdinspecteur van het lager onderwijs te Brussel. En die invloed was blijkbaar groot: Henri werd de belangrijkste scholenbouwer van het Brusselse.

Nochtans begon hij als bouwer van arbeiderswoningen. Hij had nog maar net zijn kantoor – gestart in 1888 aan de Bériotstraat 35 in zijn geboortegemeente – naar Schaarbeek overgebracht of hij won reeds in 1891 de wedstrijd van het Bureau van Weldadigheid van de gemeente Laken voor de bouw van een zestiental arbeidershuizen. Hij zou ze maar in 1901 ingehuldigd zien. Ondertussen was hij de laureaat geworden van de wedstrijd (1899) voor goedkope arbeidershuizen van het Ministerie van Industrie en Arbeid en van de wedstrijd (1899) voor arbeidershuizen van de Foyer Schaerbeekois. Voor deze laatste « gemeentelijke parastatale » bouwde hij heel wat arbeiderswoningen. Zoals gebruikelijk met architecten van sociale woonwijken werd hij trouwens hiervoor beloond met een straat naar zijn naam.

Indien in deze gebouwenreeks de gevoeligheid van Jacobs voor de Art nouveau al duidelijk te merken is, valt zijn originaliteit in die beweging, waaraan hij zeer lang trouw bleef, vooral op in de talrijke scholen die hij ontwierp. Zijn reputatie op dat gebied was onevenaarbaar : hij bouwde scholen in Brussel, Laken, Vorst, Schaarbeek, Ukkel, Haren, Dworp, Halle, Kampenhout, Jette, Steenhuffel, Bost (bij Tienen), enz. Sommige ervan behoren tot de mooiste art-nouveaugebouwen van België, zoals het scholencomplex aan de Roodebeeklaan in onze wijk. Zoals ook zijn eigen huis dat hij in 1899 in de Koninklijke Sint-Mariastraat, na 1914-18 Maarschalk Fochlaan, nummer 9 optrok, een juweeltje van de art nouveau is.

Henri Jacobs zag er als een gentleman uit en was het ook. Zeer werklustig wist hij ook tijdig de boog te ontspannen. Hij vertrok dan met zijn vrouw voor enkele weken naar Montreux in Zwitserland, waar hij een appartement huurde. Voor lekker eten had hij evenveel smaak als voor harmonieus bouwen: hij was een ware fijnproever. Jacobs behaalde bij de Schaarbeekse gevelwedstrijden talrijke onderscheidingen, o.a. voor enkele huizen aan het Weldoenersplein. Het gelijknamige imposante monument op dat plein is tevens van zijn hand, in samenwerking met zijn boezemvriend, de beeldhouwer Godefroid De Vreese. Hun woningen lagen trouwens dicht bij elkaar: tijdens de oorlog 14-18, na de avondklok, brachten de gezinnen Jacobs en De Vreese talrijke avonden samen door via ladders in hun tuinen.

Vanaf 1918 werkte zijn zoon Henri (1896-1964) met hem: samen ontwierpen zij verscheidene woningen, de verbouwing van de school in de Lakense Claessensstraat en het atheneum van Koekelberg, een ontwerp dat Henri junior alleen moest verder zetten na het overlijden van zijn vader te Schaarbeek, op 29 november 1935. Maar zijn leerschool was uitstekend geweest: de zoon, net als zijn vader, bouwde talrijke scholen en sociale woningen. De art nouveau echter was met Henri senior definitief begraven.

Pierre Dangles

Fin de commentaires/ Einde van opmerkingen